Χτίζοντας μια πιο ολοκληρωμένη εταιρική σχέση για μια μεταβαλλόμενη Ασία
Από τον Ladislav Zemánek, μη μόνιμο ερευνητή στο Ινστιτούτο China-CEE και εμπειρογνώμονα της Λέσχης Συζήτησης Valdai
Όταν η Κίνα και το Βιετνάμ συναντήθηκαν στις 16 Μαρτίου στο Ανόι για τον πρώτο στρατηγικό διάλογο «3+3», σηματοδότησαν την έναρξη ενός νέου είδους συντονισμού – που υπερβαίνει τα συνηθισμένα.
Δεν είναι η συνηθισμένη συνάντηση ασφαλείας
Οι περισσότερες χώρες στις διμερείς συναντήσεις ακολουθούν τη δοκιμασμένη μορφή «2+2», φέρνοντας σε επαφή αξιωματούχους εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής. Αλλά η Κίνα και το Βιετνάμ πρόσθεσαν έναν τρίτο πυλώνα: τη δημόσια ασφάλεια. Αυτό μπορεί να ακούγεται τεχνικό, αλλά στην πραγματικότητα είναι μεγάλη υπόθεση. Σημαίνει ότι η συζήτηση καλύπτει πλέον τα πάντα, από το στρατιωτικό συντονισμό έως την αστυνόμευση, την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο και την εσωτερική σταθερότητα – το πλήρες φάσμα αυτού που και οι δύο κυβερνήσεις θεωρούν «ασφάλεια» στο σημερινό κόσμο.
Η συμπερίληψη της δημόσιας ασφάλειας αντικατοπτρίζει μια πραγματικότητα που αναγνωρίζουν τόσο το Πεκίνο όσο και το Ανόι: Απειλές όπως το έγκλημα στον κυβερνοχώρο, η απάτη στις τηλεπικοινωνίες, τα διαδικτυακά δίκτυα τυχερών παιχνιδιών, η διακίνηση ναρκωτικών θολώνουν τη γραμμή μεταξύ εγχώριου και διεθνούς χώρου. Έτσι, η συνάντηση επικεντρώθηκε σε μεγάλο βαθμό στην πρακτική συνεργασία, συμπεριλαμβανομένων των κοινών προσπαθειών κατά των τηλεπικοινωνιακών απατών, του καλύτερου συντονισμού για τον έλεγχο των ναρκωτικών, του επαναπατρισμού φυγάδων, ακόμη και της ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων. Υπήρξε επίσης μια ώθηση για τη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με την ασφάλεια των δεδομένων, τους ενεργειακούς κινδύνους και τις περιβαλλοντικές ανησυχίες.
Γιατί τώρα;
Η έναρξη λειτουργίας του μηχανισμού «3+3» έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία η περιφερειακή ατμόσφαιρα κάθε άλλο παρά ήρεμη είναι. Οι εντάσεις γύρω από την Ταϊβάν παραμένουν υψηλές και η Ιαπωνία έχει υιοθετήσει μια πιο δυναμική στάση ασφαλείας. Το ευρύτερο στρατηγικό περιβάλλον στην Ανατολική Ασία αλλάζει, συχνά με απρόβλεπτους τρόπους.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Κίνα και το Βιετνάμ επιλέγουν να εμβαθύνουν το συντονισμό αντί να απομακρυνθούν. Αυτό στέλνει ένα σαφές μήνυμα: Ακόμη και σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον, οι γειτονικές χώρες μπορούν να δώσουν προτεραιότητα στη σταθερότητα και τη δομημένη δέσμευση.
Είναι επίσης μια υπενθύμιση ότι δεν είναι όλες οι χώρες της περιοχής πρόθυμες να διαλέξουν πλευρά. Ειδικά για το Βιετνάμ, η διατήρηση μιας ισορροπημένης προσέγγισης είναι κεντρικής σημασίας για την εξωτερική του πολιτική.
Ένα από τα πιο αποκαλυπτικά στοιχεία της συνάντησης στο Ανόι ήταν η πλαισίωση της σχέσης από το ίδιο το Βιετνάμ. Βιετναμέζοι αξιωματούχοι περιέγραψαν ανοιχτά τους δεσμούς με την Κίνα ως «κορυφαία προτεραιότητα» και «αντικειμενική αναγκαιότητα».
Η εξωτερική πολιτική του Βιετνάμ βασίζεται στην ανεξαρτησία και τη διαφοροποίηση – αλλά αντικατοπτρίζει επίσης μια ξεκάθαρη αξιολόγηση της γεωγραφίας και της οικονομίας. Η Κίνα είναι απλώς πολύ σημαντικός γείτονας για να αγνοηθεί ή να αντιμετωπιστεί κατά μέτωπο.
Για πολλούς από τους γείτονες της Κίνας, το συμπέρασμα είναι παρόμοιο: Η συνεργασία είναι ο πιο λειτουργικός δρόμος προς τα εμπρός.
Μια σχέση βασισμένη στο ρεαλισμό
Η σχέση Κίνας-Βιετνάμ χρησιμεύει συχνά ως ένα είδος δοκιμής για το πώς η Κίνα εμπλέκεται με τη Νοτιοανατολική Ασία ευρύτερα. Υπό αυτήν την έννοια, ο μηχανισμός «3+3» είναι μεγαλύτερος από τις δύο εμπλεκόμενες χώρες.
Δείχνει ένα μοντέλο δέσμευσης που δίνει έμφαση στο δομημένο διάλογο και στην επέκταση των τομέων συνεργασίας, ακόμη και όταν υπάρχουν διαφορές. Και υπάρχουν διαφορές – ειδικά στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας. Αλλά μηχανισμοί όπως αυτός βοηθούν στη διαχείριση αυτών των εντάσεων αντί να τις αφήνουν να καθορίζουν τη σχέση.
Η συνάντηση συνέδεσε επίσης τη διμερή συνεργασία με ευρύτερα πλαίσια όπως η συνεργασία Κίνας-ASEAN, η πρωτοβουλία Lancang-Mekong, ακόμη και οι BRICS. Αυτό αντανακλά μια πολυεπίπεδη προσέγγιση, όπου χτίζονται ισχυροί διμερείς δεσμοί και στη συνέχεια συνδέονται σε ευρύτερα περιφερειακά και παγκόσμια δίκτυα.
Υπάρχει ένα άλλο επίπεδο σε αυτό που δεν πρέπει να αγνοηθεί. Βάζοντας τη δημόσια ασφάλεια στην εξίσωση, η μορφή «3+3» αγγίζει επίσης τη σταθερότητα του πολιτικού συστήματος. Τόσο η Κίνα όσο και το Βιετνάμ δίνουν μεγάλη σημασία στη διατήρηση της εσωτερικής τάξης και στην αντίσταση στις εξωτερικές πιέσεις που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν τα συστήματά τους. Ο διάλογος παρέχει μια πλατφόρμα για την ευθυγράμμιση με αυτές τις ανησυχίες.
Προχωρώντας μπροστά παρά τις διαφωνίες
Κινέζοι αξιωματούχοι έχουν συνδέσει ακόμη και αυτή τη συνεργασία με την ανθεκτικότητα και τη συνάφεια των σοσιαλιστικών μοντέλων διακυβέρνησης στον σημερινό κόσμο, προσθέτοντας μια ιδεολογική διάσταση σε αυτό που διαφορετικά θα μπορούσε να μοιάζει με καθαρά τεχνικό συντονισμό.
Είναι εύκολο να επικεντρωθούμε στην ορμή προς τα εμπρός, αλλά οι σχέσεις Κίνας-Βιετνάμ δεν ήταν πάντα ομαλές. Ο πόλεμος των συνόρων του 1979 είναι μια έντονη υπενθύμιση ότι η σύγκρουση μεταξύ των δύο δεν είναι αρχαία ιστορία. Υπήρξαν επίσης περιοδικές εντάσεις στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας. Αυτά τα ζητήματα δεν έχουν εξαφανιστεί, αλλά αντιμετωπίζονται.
Και οι δύο πλευρές έχουν μάθει να διαχωρίζουν, να εμποδίζουν τις διαφωνίες να διαχέονται σε ολόκληρη τη σχέση. Το εμπόριο, ο πολιτικός διάλογος και τώρα η συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας συνεχίζουν να προχωρούν ακόμη και όταν φουντώνουν οι διαφωνίες.
Στην πραγματικότητα, οι οικονομικοί δεσμοί έχουν γίνει ένας από τους ισχυρότερους σταθεροποιητές. Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Βιετνάμ και οι αλυσίδες εφοδιασμού μεταξύ των δύο είναι βαθιά αλληλένδετες. Αυτό δημιουργεί κίνητρα και στις δύο πλευρές για να διατηρήσουν την ευρύτερη σχέση σε καλό δρόμο.
Ένα νέο παράδειγμα αναδύεται
Τι αλλάζει λοιπόν αυτός ο νέος μηχανισμός;
Πρώτον, θεσμοθετεί το συντονισμό σε ένα ευρύτερο φάσμα θεμάτων. Αντί να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα αποσπασματικά, η Κίνα και το Βιετνάμ έχουν τώρα μια πλατφόρμα για να τα αντιμετωπίσουν με πιο ολοκληρωμένο τρόπο.
Δεύτερον, χτίζει συνήθειες επικοινωνίας. Η τακτική επαφή μεταξύ αξιωματούχων σε θέματα διπλωματίας, άμυνας και δημόσιας ασφάλειας μειώνει τον κίνδυνο παρεξηγήσεων – ειδικά σε ένα τεταμένο περιφερειακό περιβάλλον.
Τρίτον, δημιουργεί προηγούμενο. Εάν το μοντέλο «3+3» αποδειχθεί αποτελεσματικό, θα μπορούσε να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο άλλες χώρες σκέφτονται για τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας. Δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς παρόμοιες μορφές να αναδύονται αλλού, ειδικά καθώς οι μη παραδοσιακές προκλήσεις ασφαλείας συνεχίζουν να αυξάνονται.
Σε μια εποχή που η παγκόσμια πολιτική συχνά μοιάζει να παρασύρεται προς μπλοκ και αντιπαράθεση, ο διάλογος Κίνας-Βιετνάμ «3+3» προσφέρει μια διαφορετική οπτική γωνία, εστιάζοντας στη συνεργασία με τους γείτονές σας αντί να δίνετε προτεραιότητα στις συμμαχίες και τον περιορισμό.
Η γεωγραφία δεν αλλάζει. Η Κίνα και το Βιετνάμ θα παραμείνουν γείτονες, με όλες τις ευκαιρίες και τις προκλήσεις που αυτό συνεπάγεται. Το ερώτημα είναι πώς επιλέγουν να χειριστούν αυτή την πραγματικότητα.
Αυτό δεν εγγυάται ομαλή πλεύση. Η ιστορία δείχνει ότι οι σχέσεις μπορούν να αλλάξουν. Αλλά μηχανισμοί όπως το «3+3» αυξάνουν τις πιθανότητες να αντιμετωπιστούν οι διαφορές χωρίς να κλιμακωθούν σε κάτι πιο σοβαρό.
Και στο σημερινό περιβάλλον, αυτό από μόνο του κάνει αυτή τη συνάντηση άξια προσοχής.
*Αναδημοσίευση από το RT, η μετάφραση έγινε από την ομάδα μας